گغت و گوی عقیل تقی زاده رئیس انجمن تئاتر خیابانی با روزنامه ی کیهان:

خبرنگار: جواد یگانه

شاید بتوان گفت تئاتر خیابانی یکی از مردمی ترین گونه های تئاتر است که به راحتی به میان قشرهای مختلف مردم در مکان های مختلف می رود و خود را به نمایش میگذارد.

با اینکه تئاتر خیابانی در حدود یک دهه است که در تئاتر ایران حضوری جدی پیدا کرده است و هر روز به تعداد گروه های خیابانی افزوده میشود اما هنوز توجه لازم به آن نمیشود و هنرمندان تئاتر خیابانی بطور شایسته و همپای هنرمندان تئاتر صحنه ای مورد توجه قرار نمی گیرند. بیست و ششمین جشنواره ی بین المللی تئاتر فجر که در تلاش برای محقق شدن شعار تئاتر برای همه است سعی کرد تا از وجود گروه های خیابانی برای این منظور استفاده ی بهتری نماید و بسیاری از گروه های بخش فراگیر جشنواره نیز از میان گروه های نمایش خیابانی انتخاب شدند. گروه هایی که تئاتر را در مکان هایی چون ایستگاه های مترو - کارخانه ها - پارکها - مراکز آموزشی و توانبخشی و ... به میان مردم بردند.

آنچه در ادامه می خوانید گفت و گو با عقیل تقی زاده رئیس انجمن تئاتر خیابانی خانه تئاتر است که به عنوان یکی از داوران صنفی نیز اثار بخش خیابانی جشنواره بیست و ششم تئاتر فجر را مورد ارزیابی قرار داد.

*از جشنواره ی امسال بگویید.

- خوشبختانه آقای شهرام کرمی مسئول بخش تئاتر خیابانی جشنواره که به عنوان مدیر دفتر تئاتر خیابانی مرکز هنرهای نمایشی نیز فعال هستند دیدگاه مثبتی به تئاتر خیابانی دارند و با حضور ایشان شرایط بهتری بوجود آمده است و فضا برای نقد و گفت و گو فراهم شده. با وجود اینکه ایشان همواره پاسخگوی هنرمندان این عرصه هستند ولی متاسفانه باز هم شاهد کم لطفی هایی به هنرمندان تئاتر خیابانی هستیم.

*چه کمبودهایی وجود دارد؟

- در سخن حرفهای خوبی درباره ی تئاتر خیابانی زده می شود ولی در عمک توجه لازم به نمایش خیابانی و هنرمندان آن نمیشود.1- مبلغ کمک هزینه ها بسیار پایین است 2- مکان تمرین در اختیار گروه ها قرار نمی گیرد 3- آثار داوری نمی شوند و... .

*ولی ظاهرا شما امسال آثار را داوری می کنید؟

- بله ولی این داوری بصورت صنفی و از سوی انجمن تئاتر خیابانی خانه تئاتر صورت می گیرد. چندسالی می شود که تئاتر خیابانی داوری نمی شود و نمی دانم علت آن چیست و چه توجیه کارشناسانه ای دارد؟! رقابت انگیزه ها را تقویت میکند. وقتی کارها داوری می شد جوایز نقدی برگزیدگان و همچنین لوح های تقدیر کمک خوبی برای گروه ها بود. معمولا ملاک ارزشیابی هنری جوایز و مقام هایی است که هنرمندان کسب می کنند که هنرمندان تئاتر خیابانی چندسالی است از آن بی بهره هستند. برای همین در جشنواره امسال طرحی را به آقای کرمی پیشنهاد دادیم تا آثار مورد ارزیابی و داوری صنفی قرار گیرند که خوشبختانه پذیرفته شد و ما همه ی کارها را در این بخش داوری خواهیم کرد.

*داوری آثار بر عهده ی چه کسانی است؟

- شهرام کرمی و مرتضی وکیلیان و خود من. آثار برگزیده نیز در جشن سالیانه ی خانه تئاتر معرفی و تقدیر میشوند. همچنین با هماهنگی انجان شده با دفتر تئاتر خیابانی مرکز هنرهای نمایشی 20 نمایش برگزیده در سال آینده برای اجرای عمومی حمایت خواهند شد.

*پس در مراسم اختتامیه ی جشنواره برگزیدگان معرفی نمی شوند؟

- خیر متاسفانه در مراسم اختتامیه ی جشنواره ای به این وسعت و با اهمیت مثل چند سال اخیر سخنی از هنرمندان تئاتر خیابانی نمی شود. وقتی قرار است جشنواره رقابتی نباشد پس باید امکاناتی برای ایجاد ارتباط و نقد و نظر بین گروه ها فراهم شود که چنین امکاناتی نیز میسر نیست.

*چرا؟

- ما در انجمن تئاتر خیابانی خانه تئاتر برای ایجاد ارتباط بهتر میان گروه ها و نگاه علمی و فرصتی برای نقد و نظر تصمیم گرفتیم هرروز از ساعت 10 تا 12 جلسات نقد بررسی کارهای خیابانی را در خانه ئاتر برگزار کنیم و برای همین از حضور منتقدانی چون صمد چینی فروشان- مریم معترف- عبدالحی شماسی- عظیم موسوی- علی قهرمانی و منوچهر اکبرلو بهره گرفتیم.

این کار برای اولین بار انجام می شود و البته موافقان و مخالفانی نیز داشت چون برخی معتقد هستند تئاتر خیابانی قابل نقد نیست! در هر صورت این کار با استقبال گروه های شرکت کننده همراه بود ولی متاسفانه برخی از گروه های شهرستانی امکان حضور در این جلسات را نداشتند چون ظاهرا باید بعد از اجرا به شهرستان برمی گشتند!

در چنین شرایطی گروه ها امکان دیدن نمایشها را پیدا نمی کنند و اگر هدف رقابت نیست پس حد اقل باید شرایطی برای ایجاد ارتباط و دیدن نمایشها فراهم شود که نشده است. حتی تا آنجایی که به من خبر داده اند و در جریان هستم به گروه های خیابانی سهمیه ی بلیط برای دیدن آثار صحنه ای داده نشده است. آیا هنرمند تئاتر خیابانی نباید از کار صحنه ای دیدن کند؟!

*از جلسات نقد و بررسی آثار خیابانی استقبال شد؟

- می توان گفت استقبال قابل قبول بوده است. البته فقط گروه های شرکت کننده در این جلسات شرکت کردند و امیدوارم در آینده بتوانیم از مشارکت تماشاگران نیز در این جلسات بهره مند شویم. به هرحال برای قدم اول خوب بود و به نظر من گروه های خیابانی به فضایی برای بحث و نقد و گفت و شنود نیاز دارند البته ما از نگاه و نظر تماشاگران نیز غافل نبودیم و هر روز از تماشاگران بخش خیابانی جشنواره نظرسنجی و درجلسات نقد و بررسی آثار کار منتخب تماشاگران در روز قبل معرفی و تقدیر میشود.

*به مبلغ پایین کمک هزینه ها اشاره کردید این مبلغ چقدر است؟

- در فراخوان جشنواره سقف کمک هزینه ی گروه های خیابانی 400هزار تومان اعلام شده بودو هیچ حد اقلی وجود نداشت با پیگیری های انجام شده و مساعدت دبیر محترم جشنواره این مبلغ به 700هزار تومان افزایش یافت و مقفرر شد حد اقل پرداخت 400هزار تومان باشد ولی متاسفانه هیچ پیش قسطی به گروه ها پرداخت نشد. نمایش خیابانی نیز برای آماده سازی نیاز به هزینه دارد. مواردی مثل تهیه ی لباس و آکسسوار و تدارکات و ایاب و ذهاب و... و این نشان میدهد هنوز نگاه به تئاتر خیابانی(از سوی مسؤلین) جدی نیست. همچنین معمولا برای هماهنگی مخکانهای اجرا از رابطسن فرهنگی استفاده میشود که این افراددر سال های گذشته از هنرمندان تئاتر خیابانی انتخاب می شدند ولی امسال از میان دانشجویان سال های اول و دوم تئاتر انتخاب شده اند که زیاد با این مسایل آشنا نیستند و عدم آشنایی این افراد در برخی موارد باعث بروز مشکل شده است.

*یکی از ویژگی های جشنواره ی امسال فراگیر شدن است وآثار بخش تئاتر خیابانی نیز حضور خوبی داشتند آیا این تنوع مکانی را مثبت میدانید؟

- قطعا. تئاتر خیابانی میتواند ارتباط خوبی با مخاطب عام برقرارکند و اجرا در مکان های مختلف اقدام خوبی ست. در اوایل انقلاب هم گروه های خیابانی در کارخانه ها و محل های عمومی به اجرای نمایش می پرداختند ونشان می داد تئاتر می تواند برای همه باشد نه فقط یک قشر روشنفکر ولی باید در انتخاب محل هل شرایط پیرامونی را نیز در نظر گرفت. گروه های خیابانی برای یک اجرای مناسب در مکانی مثل ترمینال ها و پارک ها و ایستگاه های مترو نیاز به هماهنگی با مسؤلین مربوطه و توجیه بودن آنها و همچنین حفظ امنیت دارد. تنها سازگاری موضوع یک نمایش با مکانی مثل کارخانه کافی نیست. اگر به این موارد نیز توجه و شرایط آنها مهیا شود به شدت مورد استقبال قرار می گیرد. باید قبول کنیم تئاتر خیابانی تئاتری مردمی است.

*حرف آخر؟

- ای کاش توجه بهتر و بیشتری به تئاتر خیابانی شود. سهم گروه های تئاتر خیابانی از 5شماره ی اول بولتن روزانه ی جشنواره تئاتر فجر تنها چند خبر و یک گفت و گو با شهرام کرمی مسؤل بخش تئاتر خیابانی جشنواره بود! بارها تقاضا کرده ایم که صفحاتی نیز به نقد و گفت و گو در خصوص آثار خیابانی اختصاص پیدا کند که توجهی به آن نشده است.

البته در کنار مشکلاتی که وجود دارد باید به سطح کیفی آثار اشاره کنم که خوشبختانه امسال نمایش های خیابانی جشنواره از کیفیت بالایی برخوردار هستند و شاهد حضور جوانترها در کنار گروه های حرفه ای بودیم. همچنین کمتر شدن تعداد اجرای هر گروه در جشنواره باعث ارتقا، کیفی آثار شده و نشان می دهد مسئلین برگزاری فقط به فکر کمیت نیستند. انجمن تئاتر خیابانی خانه تئاتر نیز در صدد است که آیین نامه ای تخصصی برای تئاتر خیابانی تدوین کند که امیدوارم با اجرایی شدن آن در سال های آتی دیگر شاهد این نواقص و کمبودها نباشیم و حرمت هنر مندان تئاتر خیابانی نیز حفظ شود.